نقد و ساختارشکافی دین بهائی از مردسالاری و بازیابی حافظۀ تاریخی

کاویان صادق زاده میلانی

جریان مردسالاری و تمدن غالب از دید فمینیزم قابل نقد است. چون تمدن غالب تجربه و نگرش و واقعیتهای زن را به حساب نمی آورد. فمینیزم مکتبی فاسفی است که این اصل را که تجربۀ بشر، همانا تجربۀ مردان است را نمی پذیرد و به کنش برای مطرح ساختن نگرش نیم دیگر نوع انسان می پردازد. فمینیزم می کوشد تا نابرابری های موجود وجا افتاده پیشین و دیرینه برداشته شوند. در این مورد شباهتهای زیادی بین نقد دین بهائی و نقد فمینیزم در ساختارشکنی نگرش مردسالارانه سنتی موجود است.

در این نقد اندیشه و تعریف بالا دین بهائی با فمینیزم هم فکر و هم راستا است. با پیاده شدن گام به گام و فزایندۀ آموزه های بهائی در برابری جنسیتی در تمام حوزه های اجتماعی امید است که جامعۀ بهائی تاثیر مثبتی بر جریان برابری داشته باشد و به عنوان نمونه ای در تساوی حقوق مطرح شود.

بررسی برخی ایات شطحی حضرت بهاءالله در سه پرده:

کاویان صادق زاده میلانی

 پرده یکم:

پیرو مباحث قبلی به برخی متون شطحی در دین بهائی بر می گردیم. بیانات شطحی نباید موجب استیحاش و نگرانی کسی بشود. یک نمونۀ شطحی و نمونه کلاسیک آن بیان منصور حلاج است که «انا الحق» فرمود. این به معنی این نیست که حلاج خود را خدا می دانسته، بلکه بیانی است که در لحظات جذب و محو از زبان او خارج می شده است.

حال به این بیان منسوب به بهاءالله بپردازیم :

«من زارنی فی حیاتی او بعد موتی فقد زار الله» (مجموعۀ خطی شماره یازده ص 230)

هرکس منرا در طول زندگی ام یا پس از مرگم زیارت کند خدا را زیارت کرده است.

البته باز سر و صدای بهائی ستیزان بلند می شود که بشری ادعای الوهیت و تاله کرده است و بهائیان برای همین به زیارت قبر او می روند و بسوی آن نماز می خوانند.

یا بیانی که زیارت حضرتش را زیارت ذات خدا می داند. در این بیان دقّت کنید:

«انّ الله تبارک و تعالی فضّله (مظهر الهی) علی جمیع خلقه من النبیین و الملائکة، و جعل طاعته طاعته و متابعته متابعه و زیارته فی الدنیا و الآخرة» (مجموعه جلد قرمز شماره 2 ص 11)

زیارت او در این دنیا و جهان بعد زیارت خدا است.

بیانات شطحی بیاناتی از نوع پارادکس هستند. پارادکس یک معما است. با معما ساده برخورد نکنیم.

در پس هر معمایی یک رمز است. به بهانه مقابله با حق و به کرسی نشاندن دین سلف با دین تازه ستیز نکنیم.

 کوشا

              تفسیر بسم الله الرحمن الرحیم از منظر حضرت باب اعظم

اسم الله در اصل ال + اله بوده که بر اثر کثرت استعمال همزه دوم آن افتاده به صورت الله در آمده است ریشه الله را بعضی در اِله می دانند که به معنی معبود است یعنی معبود همه خلایق جهان و بعضی معتقدند که ریشه الله از وَله یعنی حیرت است که به معنی حیرت در عظمت بارگاه الهی است کلمه الله قبل از اسلام در بین اعراب متداول بوده مانند عبدالله و نام یکی از بت‌های بوده و گاهی نامه را با آن آغاز می‌کردند مانند باسمک اللهم که بعدها به همین صورت توسط حضرت رسول اکرم به کار برده شده ولی بعد از مدتی به جای اللهم، الله مستعمل شد یعنی بسم الله. که بعد از نزول کلمات الرحمن و الرحیم در آیات قرآن کریم به صورت بسم الله الرحمن الرحیم درآمد. اهل نظر در معنی رحمن گفته‌اند که این کلمه اشاره به رحمت عام خداوند دارد که شامل همه مخلوقات می‌شود یعنی خداوند بر همه مخلوقاتش بخشنده است و در معنی رحیم گفته‌اند که مراد رحمت خاص خداوند است که شامل مؤمنان می‌شود یعنی خداوند به مؤمنان خویش رحیم است. همه سوره‌های قرآن با آیه بسم الله الرحمن الرحیم شروع می‌شود جزء سوره توبه که فاقد آن است در مورد اینکه آیا آیه بسمله جزء سوره است یا نه در بین فرق مختلفه اسلامی اختلاف نظر وجود دارد که به بیش از ده مورد می‌رسد و بطور کلی اهل سنّت آن‌را جزء هیچ سوره‌ای نمی‌دانند و آن را (جدا) از سوره به عنوان اینکه چون هر کاری را با نام خداوند شروع می‌کنند لذا سوره‌های قرآنی نیز با آیه بسمله یعنی با نام خداوند آغاز شده است ولی اهل تشیع آن را جزء مسلم سوره‌ها و قرآن می‌دانند. آیه بسمله روی هم یک جار و مجرور است و یک جمله کامل نبوده و متعلق این جار و مجرور حذف شده است و عقیده مفسرین در این باره متفاوت است. بعضی کلمه استعین (یاری می‌جویم) و بعضی ابتداء (شروع می‌کنم) را ذکر کرده‌اند یعنی با نام خداوند رحمن و رحیم شروع می‌کنم. حدیثی از حضرت امیر روایت شده بدین لفظ که کل ما فی العالم فی القرآن ... یعنی هر چه در عالم است در قرآن و هر چه در قرآن است در سوره فاتحه و هر چه در سوره فاتحه است در آیه بسمله است و هر چه در بسمله است در (ب) بسمله است. این حدیث مورد تأیید حضرت باب قرار گرفته و درباره مفهوم آن فرموده‌اند که مراد از (ب) پیامبران الهی هستند که در زمان‌های مختلف ظاهر شده و هر یک نام و نشان خاصی داشته مثل حضرت موسی یا حضرت عیسی و یا حضرت محمد و یا سایر انبیای الهی و منظور از نقطه زیر (ب) اشاره به حقیقت این انبیا دارد که در همه آنها یکی است و به تعبیر حضرت باب مشیت اولیه یا مشیت امکانیه نام دارد و بعبارت دیگر مقام نقطه، حقیقت هر پیامبر الهی است و مقام (ب) مقام ظاهری هر پیامبر است و یا نقطه مقام وحدت صرف یا مقام غیبی پیامبر است و (ب) مقام کثرت یا تحدید پیامبر است نقطه یعنی اولین اثر و یا اولین تجلی حق در عالم است به عنوان مثال وقتی که قلم بر روی کاغذ گذاشته می‌شود اثری از خود به جا می‌گذارد که این اولین اثر و یا اولین تجلی قلم است و تجلیات و حرکت نقطه، نقاط دیگری را به وجود می‌‌آورد که به اصطلاح حرف نامیده می‌شوند. از حرکت نقطه (ب) به وجود می‌آید و حرکت و تجلی (ب) سبب خلق سایر حروف می‌شود و مجموعه حروف کلمه را به وجود می‌آورد و کلمات، جمله را به وجود می‌آورند به سخن دیگر همان‌طوری‌که در عالم ظاهری همه چیز از نقطه شروع می‌شود (در اعداد- اشکال- حروف) در عالم روحانی و حقیقت نیز همه چیز از نقطه روحانی به وجود می‌آیند که حقیقت مظهر الهی است و مشیّت اولیه نامیده شده است و این مطلبی است که در سر تا سر آثار حضرت باب بدان اشاره شده.

تصویر سازی بی رحمانه